تيوري دان قاعده ڤنوليسن جاوي
توليسن جاوي سام سڤرتي رومي. توليسن جاوي ممڤوڽاءي 36 حروف يڠ ترديري
درڤد 3 حروف ۏوكل دان 33 كونسونن. ڤد اصلڽ، حروف جاوي يڠ دأمبيل درڤد حروف عرب
ممڤوڽاءي 30 ابجد سهاج، ترماسوق حروف تا مربوطه ﴿ة﴾. نامون بڬيتو، حروف-حروف
ترسبوت تيدق داڤت ممنوهي كهندق ايجاءن دالم بهاس ملايو. اوليه حال يڠ دمكين، باڬي
مڽلارسكن توليسن جاوي دڠن ايجاءن بهاس ملايو، اورڠ ملايو تله منمبه ليم لاڬي حروف
باڬي ملمبڠكن بوڽي-بوڽي اصل دالم بهاس ملايو. حروف-حروف ترسبوت اياله حروف چ ,ڠ, ڤ,
ڬ دان ڽ . ستروسڽ، ڤد تاهون 1986 منروسي بوكو ڤدومن ايجأن جاوي يڠ دسمڤورناكن دتمبه
ساتو لاڬي حروف، ايايت حروف ۏ. جوسترو، بيلڠن حروف جاوي اداله سباڽق 36 حروف.
توليسن ۏوكل جاوي
دالم توليسن جاوي ترداڤت تيڬ حروف اوتام يڠ دڤڠڬيل جوڬ سباڬاي حروف
ۏوكل، ايايت حروف اليف (ا)، مڠحاصيلكن بوڽي [a] سڤرتي دالم ڤركاتان ايه. حروف يڠ كدوا اياله حروف واو )و(،
بوڽيڽ [u] سڤرتي دالم ڤركاتاءن أودڠ.
حروف ۏوكل يڠ كتيڬ اياله حروف يا (ي)، بوڽيڽ [i] سڤرتي دالم ڤركاتاءن ايكن. كتيڬ-تيڬ حروف اين مواكيلي انم
حروف ۏوكل رومي سڤرتي : حروف اليف )ا( مواكيلي ۏوكل [a]
دان[a] اول كات، حروف واو )و(مواكيلي ۏوكل [o] دان [u]
تڠه دان اخير كات حروف يا )ي﴾ مواكيلي ۏوكل [i]
دان [e] يعني اي-تاليڠ ڤد كدودوقن
تڠه دان اخير كات.
والاو باڬايماناڤون ڤد كدودوقن اول كات حروف واو)و(حروف اين تيدق بوليه بربوڽي [u] تنڤا دبنتو اوليه حروف اليف )ا. (ڬنديڠن حروف اليف-واو باروله داڤت مڠحاصيلكن بوڽي [u]. چونتوهڽ، ڤركاتاءن أودڠ اكن دايجا سڤرتي (اودڠ) . بڬيتو جوڬ حالڽ دڠن حروف يا (ي) حروف اين جوڬ تيدق بوليه مڠحاصيلكن بوڽي [i] تنڤا دبنتو اوليه حروف اليف )ا( ياءيت اليف-يا.چونتوهڽ ڤركاتان ايكن.
حروف كونسونن جاوي
سلاين تيڬ حروف ۏوكل يڠ اوتام، دالم سيستم توليسن جاوي ترداڤت جوڬ 33 حروف كونسونن، ايايت حروف سلاين درڤد حروف اليف، واو دان يا. كونسونن اين تربهاڬي كڤد دوا كومڤولن. كومڤولن يڠ ڤرتام ترديري درڤد 18 حروف دان دڬوناكن باڬي منوليس ڤركاتان-ڤركاتان ملايو جاتي. انتارا حروفڽ اياله حروف ب,ت,ج,د,ر,س,ك,ل,م,ن,ه,خ,غ,ف,ض,ث دان ء.
حروف ڬوبلن ملايو
حروف جاوي سچارا عمومڽ دأمبيل درڤد حروف هجائيه، يعني حروف عرب يڠ برجومله 30 حروف. نامون، حروف-حروف ترسبوت تيدق داڤت ملڠكڤي كباڽقن لامبڠ بوڽي بهاس ملايو. اوليه ايت، ڤارا چندكياوان سيلم تله مڠمبيل دوا ‘'حروف اوبه سواي ڤرسي''، ياءيت چ دان ڬ; دسمڤيڠ مڠڬوبل ببراڤ حروف بهارو سڤرتي ڠ، ڤ، ڽ، دان ۏ. كأنم-انم حروف ترسبوت مڠڬوناكن “رومه حروف“ يڠ سديا اد دالم حروف هجائيه عرب تتاڤي داوبه سواي دڠن منمبه تيتيق ڤد بهاڬين ترتنتو.
سلاين ايت، ترداڤت جوڬ حروف بهارو يڠ دڤادنكن دڠن حروف [v]، ديناماكن ۏ [ۏ] ﴿واو برتيتيق﴾ دان حروف ياي
[ى] اصطلاح ليويه برارتي اماله اتاو اي- تاليڠ <é> يا تنڤا نقطه اتاو اليف المقسوره دالم
بهاس عرب يڠ دڤادنكن دڠن حروف اي ڤڤت [é]
د اخير كات باڬي ڤركاتان-ڤركاتان ترتنتو سڤرتي ناسيوناليسمى ﴿ناسيوناليسمى ﴾ دان
ميتودي ﴿ميتودى ﴾
والاوڤون حروف-حروف جاوي بوليه دتوليس برسمبوڠ سام اد سبلوم دان سلڤسڽ، اتاو كدوا-دواڽ سكالي، نامون تيدق سموا حروف بوليه منريما سمبوڠن سلڤسڽ سڤرتي حروف اليف، واو، دل دان را. امڤت حروف ترسبوت هاڽ بوليه منريما سمبوڠن سبلومڽ سهاج.
حروف برسمبوڠ
حروف جاوي بوليه دتوليس سچارا برسمبوڠ اتاو بيرڠكاي،
تتاڤي تيدق سموا حروف بوليه دڤرلاكوكن بڬيتو. ميثلڽ، حروف اليف <ا> دان واو
<و> هاڽ بوليه منريما سمبوڠن سبلومڽ سهاج، تتاڤي كدوا-دواڽ تيدق بوليه برسمبوڠ
دڠن اڤا٢ حروف سلڤسڽ.
|
او
|
وا
|
|
بيت
|
يت
|
تي
|
حروف
<ي> ڤولا بوليه منريما سمبوڠن سبلومڽ، سلڤسڽ، اتاو كدوا-دواڽ سكالي. اڤابيلا
حروف ي منريما سمبوڠن سبلومڽ دان تيدق سلڤسڽ، بنتوقڽ تيدق بروبه. حروف ي اكن بروبه
جك منريما سمبوڠن سلڤسڽ اتاو سبلومڽ .
حروف
<ب> دان <ت> اكن ممڤوڽاءي بنتوق يڠ سروڤا دڠن حروف <ي> اڤابيلا برسمبوڠ دڠن حروف لاين سبلومڽ
دان سلڤسڽ ﴿كدودوكنڽ دتڠه كات﴾. حروف-حروف اين داڤت دبيذاكن اتاو دكنل ڤستي دڠن مليهت
جومله تيتيقڽ.
|
سيس
|
سني
|
بت
|
حروف ج دان چ
حروف <ج>
دان <چ>، ماسيڠ-ماسيڠ ممڤوڽاءي ڤادنان حروف [j ] دان [c] دالم توليسن
رومي. حروف ج دان چ بوليه دسمبوڠ دڠن حروف لاءين سام اد سبلوم اتاو سلڤسڽ، اتاو كدوا-دواڽ.
ڤرهاتيكن بنتوق-بنتوقڽ اڤابيلا برسمبوڠ دڠن حروف لاءين.
|
تجو
(ta-jim-wau)
|
بج
(ba-jim)
|
جا
(jim-alif)
|
ج
(jim)
|
|
يچا
(ya-ca-alif)
|
بچ
(ba-ca)
|
چي
(ca-ya)
|
چ
(ca)
|
حروف د دان ر
حروف
<د> دان <ر> ماسيڠ-ماسيڠ ممڤوڽاءي ڤادنان حروف [d] دان [r] دالم
توليسن رومي. اڤابيلا برڬابوڠ دڠن حروف-حروف سقسي اليف، واو، دان يا ﴿ا،و،ي﴾، حروف
د
دان ر ماسيڠ-ماسيڠ
اكن ممبنتوق بوڽي ﴿دا، دو، دي﴾ دان ﴿را، رو، ري﴾.
|
دي
|
دو
|
دا
|
د
|
|
ري
|
رو
|
را
|
ر
|
كدودوقن حروف-حروف اين
اڤابيلا برسمبوڠ سامله سڤرتي حروف واو. تيدق اد حروف يڠ بوليه دسمبوڠكن سلڤسڽ. كدوا-دواڽ
هاڽ بوليه منريما سمبوڠن سبلومڽ. ماسيڠ-ماسيڠ بوليه دسمبوڠ دڠن حروف-حروف ب، ت، ج ،
چ، ڽ تتاڤي تيدق دڠن اليف دان واو.
حروف س دان ڤ
حروف
س دان ڤ ڤادنان ابجد روميڽ ماسيڠ-ماسيڠ اياله [s] دان [p] سڤرتي
دالم ڤركاتان ساتو، سودو، سيري، ڤاچو، ڤوجي، دان ڤيڤي.
|
س ي ر ي
|
س و د و
|
س ا ت و
|
س
|
|
ڤ ي ڤ ي
|
ڤ و ج ي
|
ڤ ا چ و
|
ڤ
|
كدوا-دوا حروف اين بوليه
منريما سمبوڠن سبلوم دان سلڤسڽ، اتاو كدوا-دواڽ. چارا اونتوق مڠنل حروف س دالم بنتوق
يڠ برسمبوڠ دڠن حروف-حروف لاين اياله ڬيڬيڽ ﴿اد تيڬ ڬيڬي﴾ دان حروف ڤ دكنلي ملالوءي
كڤالاڽ يڠ بولت دڠن تيڬ تيتيق د اتسڽ.
|
چڤ ڤي تڤي
|
بس ست
بسر
|
حروف ڬ دان ل
حروف <ڬ> دان ل <ل> ماسيڠ-ماسيڠ ممڤوڽاءي
ڤادنان رومي حروف [g] دان
[l]. اڤابيلا حروف-حروف اين دسمبوڠ دڠن حروف سقسي
اليف، واو، دان يا ماسيڠ-ماسيڠ اكن ممبنتوق بوڽي ﴿ڬا، ڬو، ڬي﴾ دان ﴿لا، لو، لي﴾. كدوا-دوا
حروف اين بوليه دتوليس برسمبوڠ دڠن حروف يڠ لاين، سلڤسڽ تتاڤي تيدق دڠن سموا حروف سبلومڽ.
|
تيڬ
|
تڬڤ
|
ڬس
|
ڬا
|
|
تبل
|
بلس
|
الت
|
ل
|
حروف ل يڠ
دايكوتي اوليه اليف، والاوڤون تيدق بوليه دسمبوڠ، تتاڤي ممڤوڽاءي بنتوق يڠ
ترسنديري. اد داو حروف يڠ لازيم دبوات اورڠ. ڤرتام، حروف ل بربنتوق منداتر بهاڬين
باوهڽ ﴿تيدق ملڠكوڠ سيڤروه بولتن﴾ دان اليف ڤولا چوندوڠ ككيري دڠن بهاڬين باوهڽ
راڤت كاره تياڠ لم. كدوا، اكر حروف لم دلمڤأيكن
ككيري دان اليف دچوندوڠكن كاكيڽ ككانن.
|
|
حروف ميم دان نون
حروف
ميم <م> دان نون <ن> ڤادننڽ دالم ابجد رومي اياله حروف [m] دان [n]. ڬابوڠن
حروف ميم دان نون دڠن حروف-حروف ۏوكل اداله سڤرتي يڠ برايكوت: ميم-اليف ﴿ما﴾، ميم-واو
﴿مو﴾، ميم-يا ﴿مي﴾، نون-اليف ﴿نا﴾، نون-واو ﴿نو﴾، دان نون-يا ﴿ني﴾. كدوا-دواڽ بوليه
دسمبوڠ. حروف ميم داڤت دكنل ملالوءي بنتوق بولتنڽ يڠ برمات كچيل. حروف نون ڤولا اكن
دكنل ملالوءي تيتيقڽ سڤرتي مڠنل حروف با، تا، دان يا.
|
ڬم
|
كمس
|
مت
|
م
|
|
ببن
|
بنر
|
نور
|
ن
|
|
منيمبا
|
تمو
|
تينا
|
|
حروف يڠ منريما سمبوڠن سبلومڽ سهاج
والاوڤون حروف-حروف جاوي بوليه دتوليس برسمبوڠ سام اد سبلوم دان سلڤسڽ، اتاو كدوا-دواڽ سكالي، نامون تيدق سموا حروف بوليه منريما سمبوڠن سلڤسڽ سڤرتي حروف اليف، واو، دل دان را. امڤت حروف ترسبوت هاڽ بوليه منريما سمبوڠن سبلومڽ سهاج.
|
ڤر
|
جد
|
تو
|
با
|
ڠن ڤنجلسن ايت، ستاكت اين 15 حروف
تله دڤركنلكن: 3 حروف ۏوكل اتاو حروف سقسي دان 12 حروف كونسونن اتاو حروف بنر. دري
جومله ايت 4 حروف هاڽ بوليه منريما سمبوڠن سبلومڽ، تتاڤي تيدق سلڤسڽ، ياءيت اليف، دل،
را، دان واو. 11 حروف يڠ لاءين بوليه منريما سمبوڠن سبلوم دان سلڤسڽ.
حروف ڠ دان ڽ.
حروف
ڠ دان ڽ ملامبڠكن بوڽي يڠ سام دڠن [ng] دان
[ny] دالم توليسن رومي. حروف ڠ اڤابيلا
دڬابوڠكن دڠن حروف سقسي اليف، واو، اتاو يا بوڽيڽ سام سڤرتي دالم ايجأن رومي nga
، , ngu دان
ngi. بڬيتو جوڬ حروف ڽ اكن ممبنتوق بوڽي يڠ سروڤا، ياءيت nya,، nyu
دان nyi. ڤركاتاءن
ڽاڽي بوليه دايجا دڠن مڠڬابوڠكن ڽ دڠن اليف دان ڽ دڠن يا ﴿ڽاڽي﴾.
كدوا-دوا حروف اين بوليه دودوق
داول، دتڠه اتاو داخير كات. حروف ڠ دكنل ملالوءي بنتوق كڤالا دان تيڬ تيتيق، كڤالا
حروف ڠ اد دوا بنتوق. بنتوقڽ كتيك داول راڠكين اتاو برسنديرين تيدق سام دڠن دتڠه اتاو
داخير راڠكين. حروف ڽ دكنلي دڠن تيتيقڽ يڠ تيڬ دان جوڬ بنتوق بادنڽ سڤرتي حروف نون
ڤد كدودوقن اخير راڠكين اتاو برسنديرين. جك حروف ڽ برادا داول اتاو دتڠه راڠكين تيتيقڽ
ترلتق دسبله باوه سڤرتي حروف يا ﴿دوا تيتيق﴾ اتاو حروف با ﴿ساتو تيتيق﴾. سيلا ڤرهاتيكن
ڤروبهن بنتوق حروف ڠا ڤد كدودوكن د اول، د تڠه دان د اخير، راڠكين سرتا كدودوكن منوڠڬل
اتاو برسنديرين.
|
داخير
|
دتڠه
|
ددڤن
|
منوڠڬل
|
|
بلڠ
|
بڠل
|
ڠن
|
ڠ
|
ستروسڽ اندا بوليه ليهت ڤربيذاءن بنتوق توڠڬل
دان كدودوقن تيتيق باڬي حروف-حروف ب، ت، ن دان ڽ.
|
باڤ
|
ب
|
|
تاڽ
|
ت
|
|
ننتي
|
ن
|
|
ڽاڽينڽ
|
ڽ
|
|
ايكور
|
ي
|
بنتوق حروف جاوي يڠ ترڤيسه
دان برسمبوڠ
برايكوت دتونجوقكن بنتوق حروف جاوي يڠ دايجا
ترڤيسه دان برسمبوڠ:
|
داخير
|
دتڠه
|
داول
|
توڠڬل
|
ڤادنن رومي
|
|
ﺎ
|
ﺎ
|
ا
|
ا
|
a
|
|
ﺐ
|
ﺐ
|
ب
|
ب
|
b
|
|
ﺖ
|
ﺘ
|
ﺗ
|
ت
|
t
|
|
ﺔ
|
-
|
-
|
ة
|
h,
t, (t)
|
|
ﺚ
|
ﺜ
|
ﺛ
|
ث
|
s
(th)
|
|
ﺞ
|
ﺠ
|
ﺟ
|
ج
|
j
|
|
ﭻ
|
ﭽ
|
ﭼ
|
چ
|
c
|
|
ﺢ
|
ﺤ
|
ﺣ
|
ح
|
h
(h)
|
|
ﺦ
|
ﺨ
|
ﺧ
|
خ
|
kh
|
|
ﺪ
|
ﺪ
|
د
|
د
|
d
|
|
ﺬ
|
ﺬ
|
ذ
|
ذ
|
z
(dh)
|
|
ﺮ
|
ﺮ
|
ر
|
ر
|
r
|
|
ﺰ
|
ﺰ
|
ز
|
ز
|
z
|
|
ﺲ
|
ﺴ
|
ﺳ
|
س
|
s
|
|
ﺶ
|
ﺸ
|
ﺷ
|
ش
|
sy
|
|
ﺺ
|
ﺼ
|
ﺻ
|
ص
|
s
( s )
|
|
ﺾ
|
ﻀ
|
ﺿ
|
ض
|
d
( d )
|
|
ﻆ
|
ﻈ
|
ﻅ
|
ظ
|
z
( z )
|
|
ﻄ
|
ﻂ
|
ﻁ
|
ط
|
t ( t )
|
|
ﻊ
|
ﻌ
|
ﻋ
|
ع
|
a,k
( ‘ )
|
|
ﻎ
|
ﻐ
|
ﻏ
|
غ
|
gh
|
|
ڠ
|
ﻐ
|
ﻏ
|
ڠ
|
nga
|
|
ﻒ
|
ﻔ
|
ﻑ
|
ف
|
f
|
|
ڤ
|
ﻘ
|
ﻗ
|
ڤ
|
p
|
|
ﻖ
|
ﻘ
|
ﻗ
|
ق
|
k
(q)
|
|
ﻚ
|
ﻜ
|
ﻛ
|
ک
|
k
|
|
ڬ
|
ﻜ
|
ﻛ
|
ڬ
|
ga
|
|
ﻞ
|
ﻞ
|
ﻟ
|
ل
|
l
|
|
ﻢ
|
ﻤ
|
ﻣ
|
م
|
m
|
|
ﻦ
|
ﻨ
|
ﻧ
|
ن
|
n
|
|
ﻮ
|
ﻮ
|
ﻭ
|
و
|
w,o,u
|
|
ۏ
|
ۏ
|
ۏ
|
ۏ
|
v
|
|
ﻪ
|
ﻬ
|
ﻫ
|
ه
|
h
|
|
-
|
-
|
-
|
ء
|
k
(‘)
|
|
ﻲ
|
ﻴ
|
ﻳ
|
ي
|
y
,i , e
|
|
ى
|
-
|
-
|
ى
|
e
(pepet)
|
|
ﺚ
|
ﻴ
|
ڽا
|
ڽ
|
ny
|
No comments:
Post a Comment